Bhutan là một vương quốc nhỏ ở sườn phía nam của dãy Himalaya, nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc, chịu ảnh hưởng sâu sắc của Phật giáo Kim Cương thừa.

Trong số các truyền thống của nó có dòng truyền thừa Drukpa Kagyu, dòng truyền thừa đã tạo nên lịch sử, uy quyền và văn hóa của đất nước trong nhiều thế kỷ, từ tên gọi cho đến các biểu tượng quốc gia.

Tên địa phương của Bhutan là Druk Yul (Vùng đất của Rồng Sấm), và vị vua của nó mang danh hiệu Druk Gyalpo (Vua rồng).

Quốc kỳ có hình rồng dọc theo đường chéo chia lá cờ thành hai nửa màu vàng và cam, trong đó màu vàng tượng trưng cho nhà vua và màu cam tượng trưng cho truyền thống tâm linh và sự hưng thịnh của Phật giáo nói chung.

Nguồn gốc của dòng truyền thừa Drukpa

Dòng truyền thừa Drukpa có nguồn gốc từ 1.000 năm trước ở Ấn Độ, bắt đầu từ Đại thành tựu giả Naropa vĩ đại (1016–1100), được biết đến là “Người bảo vệ cổng phía Bắc” của Đại học Nalanda cổ đại.

Nó là một nhánh của truyền thống Kagyu (truyền khẩu) trong Phật giáo Kim Cương thừa Himalaya, với dòng truyền thừa từ Đức Phật Vajradhara đến các Đại thành tựu giả nổi tiếng Tilopa, Naropa, Marpa, Milarepa, Gampopa.

Sau Gampopa, truyền thống Kagyu chia thành nhiều nhánh.

Chi nhánh Lingre, được thành lập bởi Đại thành tựu giả Lingchen Repa, đã trở thành tiền thân trực tiếp của đạo sư Drukpa đầu tiên, Drogon Tsangpa Gyare Yeshe Dorje.

Vào cuối thế kỷ 12, Tsangpa Gyare, một đệ tử chính của Lingchen Repa, đã du hành tìm kiếm một địa điểm linh thiêng để thành lập Tu viện Namdruk. Ngài đến Nam-gyi Phu, không xa Lhasa, Tây Tạng.

Truyền thuyết kể rằng ông đã chứng kiến ​​chín con rồng bay lên từ vùng đất thiêng giữa những âm thanh sấm sét, dẫn ông đi tìm dòng dõi Drukpa (Druk có nghĩa là “rồng”).

Trong năm thế kỷ tiếp theo, Dòng truyền thừa Drukpa, được lãnh đạo bởi những tái sinh liên tiếp của Tsangpa Gyare, đã phát triển khắp vùng Himalaya.

Ảnh hưởng của nó trở nên rộng rãi đến mức một câu nói địa phương được trích dẫn rộng rãi:

“Một nửa dân số là đệ tử của Dòng Drukpa,
Một nửa số đệ tử Drukpa là hành giả yoga,
Một nửa số hành giả yoga là Đại thành tựu giả.”

Vào đầu thế kỷ 17 Zhabdrung Ngawang Namgyal, tái sinh của nhà lãnh đạo tinh thần Drukpa thứ tư, Kunkhyen Pema Karpo toàn trí, đã truyền bá Dòng truyền thừa Drukpa, thống nhất các cộng đồng địa phương và đặt nền móng cho nhà nước Bhutan hiện đại.

Zhabdrung đã thiết lập “hệ thống kép” (Chosi Nyiden), bao gồm một trụ cột tôn giáo do Je Khenpo (Trưởng viện trưởng) lãnh đạo và một trụ cột thế tục do Desi (người cai trị thời gian) lãnh đạo, trong khi bản thân ông đứng như biểu tượng tối cao của quốc gia.

Hệ thống tu viện quốc gia phần lớn thuộc về Dòng truyền thừa Drukpa và được nhà nước hỗ trợ. Je Khenpo, người đứng đầu trụ cột tôn giáo, được nhà vua bổ nhiệm. Cấu trúc này vẫn là nền tảng chính trị đặc biệt của đất nước trong nhiều thế kỷ.

Các nghi lễ, lễ hội, kiến ​​trúc và trang phục truyền thống quốc gia đều mang dấu ấn ảnh hưởng của Drukpa.

Từ chế độ quân chủ tuyệt đối đến chế độ quân chủ lập hiến

Năm 1907, Bhutan chuyển sang chế độ quân chủ thế tục dưới triều đại Wangchuck.

Quyền lực chính trị ngày càng được tập trung hóa, dần dần thay thế hệ thống kép, mặc dù vai trò trung tâm của Dòng Drukpa vẫn được duy trì.

Vị vua hiện tại, Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, đã trị vì từ năm 2006. Ông không chỉ giữ vai trò nguyên thủ quốc gia mà còn được coi là người bảo vệ hiện tại của Dòng truyền thừa Drukpa.

Vua Jigme Khesar Namgyel Wangchuck và Hoàng hậu Jetsun Pema ở Punakha, miền tây Bhutan, tháng 10 năm 2011. Ảnh của Reuters

Năm 2008, Bhutan chuyển sang chế độ quân chủ lập hiến và tổ chức cuộc tổng tuyển cử đầu tiên.

Mặc dù Hiến pháp không chỉ định một quốc giáo chính thức nhưng nó công nhận vị trí đặc biệt của Phật giáo Kim Cương thừa trong chính trị và xã hội.

Nhà vua tiếp tục đóng vai trò là người bảo trợ cho tôn giáo, trong khi hệ thống tu viện vẫn là trụ cột đạo đức và văn hóa của xã hội Bhutan.

Được đào tạo tại Đại học Oxford ở Anh và Học viện Quốc phòng Ấn Độ, nhà vua sở hữu nền tảng và kỹ năng giúp ông giao tiếp hiệu quả với thế hệ trẻ.

Trong các sự kiện công cộng như Ngày Quốc khánh, hàng nghìn người tụ tập để nghe ông phát biểu và bày tỏ sự ngưỡng mộ qua các bài hát.

Vì lý do này, Vua Jigme Khesar Namgyel Wangchuck thường được gọi là “Vua nhân dân”, một danh hiệu phản ánh mối quan hệ chặt chẽ của ông với người dân.

Ông được ghi chép rằng: “Trong suốt triều đại của mình, tôi sẽ không cai trị dân tộc của mình như một vị vua. Tôi sẽ bảo vệ dân tộc của mình như một người cha, chăm sóc họ như một người anh em và phục vụ họ như một đứa con trai.”

Tinh thần này được thể hiện qua tầm nhìn của ông về Thành phố Chánh niệm Gelephu, được công bố vào tháng 12 năm 2023, một khu hành chính đặc biệt được kỳ vọng sẽ đóng vai trò là chất xúc tác cho cải cách hành chính và tăng trưởng kinh tế.

Quốc vương Bhutan cùng với Trụ trì Đại Bảo tháp Mandala Tây Thiên tại Lễ hội cầu nguyện hòa bình toàn cầu ở Thimphu, Bhutan vào tháng 11 năm 2025. Ảnh cung cấp

Theo dự án, Bhutan có kế hoạch xây dựng một sân bay quốc tế mới, lớn hơn với đường băng dài hơn có khả năng tiếp nhận các máy bay lớn bay trên các tuyến đường dài.

Trong buổi lễ Quốc khánh vào ngày 17 tháng 12 năm 2025, Vua Wangchuck đã công bố phân bổ 10.000 BTC (Bitcoin), hiện trị giá khoảng 650 triệu USD, để đầu tư vào dự án.

Nhà vua tuyên bố: “Tôi phải đảm bảo rằng mọi công dân Bhutan đều là người giám hộ, cổ đông và là người thụ hưởng của Thành phố Chánh niệm Gelephu”.

Bhutan nổi tiếng với chỉ số Tổng Hạnh phúc Quốc gia, kết hợp triết lý Phật giáo với chính sách công nhằm nhấn mạnh sự cân bằng giữa phúc lợi vật chất, tinh thần, môi trường và văn hóa thay vì ưu tiên tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá.

Dòng truyền thừa Drukpa cung cấp nền tảng triết học cho mô hình này, cho phép mọi người đón nhận sự phát triển theo hướng hạnh phúc và thịnh vượng thay vì chỉ dựa vào GDP.

Điều này có nghĩa là Bhutan có thể giữ mối quan hệ chặt chẽ giữa tôn giáo và nhà nước mặc dù đã hội nhập vào trật tự quốc tế.

Ảnh hưởng quốc tế của Dòng truyền thừa Drukpa

Với di sản 1.000 năm, Dòng truyền thừa Drukpa giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử Phật giáo. Hơn 80% dân số Ladakh, một vùng lãnh thổ do trung ương Ấn Độ quản lý, là tín đồ của nước này.

Nó cũng có ảnh hưởng rộng khắp khu vực Himalaya, bao gồm cả ở Nepal và một số khu vực phía bắc Ấn Độ.

Vào thế kỷ 21, Dòng truyền thừa Drukpa đã mở rộng ra ngoài dãy Himalaya thuộc Ấn Độ và hiện có mặt ở nhiều quốc gia, kể cả ở phương Tây.

Nhà lãnh đạo tinh thần hiện nay, Đức Gyalwang Drukpa, có ảnh hưởng không chỉ về mặt tôn giáo mà còn trong đối thoại liên văn hóa và xã hội, với những đóng góp được quốc tế công nhận.

Sinh năm 1963 trong một gia đình tu hành Kim Cương thừa nổi tiếng ở Ấn Độ, Ngài đã có hơn 50 năm giảng dạy Phật giáo trên toàn thế giới.

Ông đã khởi xướng các dự án nhân đạo và thúc đẩy các nhóm tình nguyện tập trung vào bảo vệ môi trường, cứu trợ thiên tai, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bảo tồn di sản.

Mở tranh thêu Phật cầu an trên bảo tháp Mandala

Ngài đã đến thăm Việt Nam 12 lần, gần đây nhất là vào năm 2025, để tham gia các hoạt động cầu nguyện hòa bình, thịnh vượng và giao lưu văn hóa, tôn giáo, trong đó có buổi lễ Phật đản kéo dài 3 ngày tại Bảo tháp Mandala, xã Đại Đình, Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, cách Hà Nội khoảng 80 km.

Bảo tháp Mandala nằm gần Khu di tích quốc gia đặc biệt Tây Thiên. Cấu trúc cao 37 mét mang phong cách kiến ​​trúc của các bảo tháp vĩ đại của Kim Cương thừa Himalaya.